Gebruikersgegevens.

In navolging van de zomerhit van het jaar vind je elk jaar wel een lichteffect op de festivals wat ook echt werkelijk íedereen ineens heeft staan. Een aantal jaren terug was het een hele podiumwand vol met actieve Sunstrips, afgelopen jaar bijvoorbeeld de MAC250 Beam...

Dus welk lichteffect gaat dit jaar dé gimmick worden waar je ineens iedereen mee aan ziet komen? Ik geef zelf de MAC 101 eigenlijk wel veel kans.

Ik heb geloof ik nog een intact kanaalblokje van een Synq 2K2 liggen. Die is toen uit mijn eigen Synq gehaald omdat daar ook 1 van de kanalen overleden was, maar dit was een probleem met de (1e generatie) voeding.

Ik geef geen garantie, maar als je hem wil hebben moet je even mailen.

Wat voor aanstuurhardware (DAC) werk je mee?

De Easylase USB is redelijk goed gedocumenteerd en heeft zijn eigen API, dus daar moet je wel wat mee kunnen denk ik. Ook een project als OpenLase kan je misschien wel wat vooruit helpen.

Als je met een closed-source systeem zoals Pangolin FB3 werkt heb je denk ik pech: Pangolin vertikt het de documentatie voor zijn interfaces te publiceren en verwacht dat je gewoon braaf Pangolin software draait.

Maar vergeet even niet: Jij bent als lichtman al lang en breed gewend om door menu's heen te stappen om je doel te bereiken. Geluidstechnici die de 'analoge' workflow gewend zijn en waar hun oogopslag nogal verticaal gericht is op de channelstrips zullen er misschien anders over denken.

Dat is er al hoor. Waar denk je dat we tegenwoordig ons 445nm blauw vandaan halen? Die wordt uit een 24W laserdiode-array van een Casio-beamer gesloopt.

Maar wordt dan de hele show in het QM2000.NET bord geladen of wordt er een bepaald aantal ILDA-frames gebufferd? Want in het eerste geval heb je aan het regie-einde weinig meer van een controller nodig, in het tweede geval zit je onvermijdelijk aan een vertraging. Als je dus live schuift moet het snel (en betrouwbaar) genoeg kunnen reageren om met de show mee te komen.

Ik heb me wel altijd afgevraagd, in de lichttechniek is het van 0-10V analoog, naar DMX, en uiteindelijk naar Art-Net gegaan. Beide laatste zijn open standaarden. In de lasershows ging het van ILDA (feitelijk 0-10V) naar een netwerk, waar iedere fabrikant er weer zijn eigen protocol-oplossing op nahoudt. Zijn er nooit 'tussenstappen' geweest en heeft er nooit iemand nagedacht over een wat meer open, interoperabele standaard voor lasershows? Of zijn alle fabrikanten te druk bezig om hun eigen omzet te beschermen?

We gaan het maar niet hebben over het 'hobbycircuit' waar je bouwers nogal eens routers in de projectors in ziet bouwen en dan een FB3 over USB aansturen via USB-over-netwerk... dat kan, zacht gezegd, 'interessante' situaties opleveren.... ahum.

Het gaat vooral om de betrouwbaarheid van de data. Als er een stukje audio wegvalt of een videostream loopt te hikken is dat hooguit even vervelend, maar als er verkeerde data bij je lasers aankomt kan het bijvoorbeeld zo zijn dat de galvo's langer stil blijven staan dan je eigenlijk bedoeld had. Gevolg: Langer stilstaande beam en dus gevaar voor je publiek.

Als je alleen lasers op je netwerk hangt zal het in de praktijk wel meevallen omdat de data maar één richting uit loopt, maar als je je lasernetwerk samenpakt met de digitale multi van het geluid, de netwerklijn naar de mediaserver en de Art-Net verbinding van de lichtploeg kan het nogal eens leuk worden.

Laat ik de stelling anders poneren: Kun je me een verklaring geven waarom de (voornamelijk kleine) lasershow-industrie nog altijd met 6 analoge kabels naar de projectoren werkt terwijl de lichtmensen al ruim 20 jaar een digitaal protocol hiervoor hebben ontwikkeld? (Dimmers gingen ook ooit op 0-10V analoge verbindingen.)

Ik snap het van de ene kant wel, van de andere kant nog altijd niet 100% dat er gebruik gemaakt wordt van een Ethernet-netwerk voor aansturing van lasers.

Ethernet is nu niet bepaald een protocol wat 100% timingsgarantie biedt en al helemaal geen garantie over de integriteit van je data. Pakketjes kunnen prima uit volgorde door de switch heen gestuurd worden of helemaal verpest aan het andere uiteinde aankomen, het transmissiemedium wat ertussen zit vindt het allemaal best, en foutdetectie of -correctie zul je aan je eigen uiteindes moeten doen. Bovendien biedt Ethernet geen voorziening voor de noodstop, daar hebben we met wat creatief werk aan de UTP-kabel wel een oplossing voor bedacht, maar ideaal is het nog altijd niet.

Hoe groot is de latency tussen je showsysteem en het zien van de show, als je even bedenkt dat er geen andere apparaten op het netwerk zitten als een drietal projectoren?

Ik zou zelf voor zo'n situatie gaan kijken naar een variant op protocollen die synchroon audio heen en weer kunnen sturen, dus bijvoorbeeld iets als AES of ADAT Lightpipe (waar ADAT niet onbekend is in lasers), of opnieuw beginnen met een simpel, maar betrouwbaar protocol. Een UTP-kabel heeft meer genoeg aderparen om een kloksignaal, projectorsignaal, retoursignaal en een apart signaal voor de noodstop te dragen zonder dat er ergens een aarde nodig is.

Je leest het dus verkeerd. Als je een volle-brug gelijkrichter gebruikt ligt de (-) pool daarvan aan de gelijkspanningskant op een zwevend (ofwel onbekend) potentiaal ten opzichte van aarde. Er kan door de constructie van de gelijkrichter namelijk geen stroom naar de (-) pool toe vloeien vanuit het net, alleen vanuit de (-) pool naar het net toe. De stroom vanuit het net zal altijd naar de (+) pool van de gelijkspanningskant vloeien.

'https://images.blog-u.net/wp-content/uploads/2010/09/Diodes-bridge-Rectifier.jpg

Wat er nu vaak gedaan wordt is dat de aardedraad (en alleen de aardedraad, dus niet de nuldraad) verbonden wordt met die (-) pool en die wordt dus (door de definitie van 'aarde') op een potentiaal van 0V gelegd. Als gevolg zal de andere kant van de gelijkspanning op de gelijkgerichte waarde van de wisselspanning (zo'n slordige 300V, met een aardige rimpel) komen te liggen. De werkelijke potentialen aan de wisselspanningskant maken in zo'n situatie dan niet meer uit.

Als je aardedraad nu verder nergens aan vast zit, dan heb je hooguit het probleem dat het hele apparaat zwevend is ten opzichte van de 'echte' aarde en je signaalniveau's tussen apparaten misschien niet al te betrouwbaar zijn. Qua veiligheid is er niks aan de hand, sinds er (als de gelijkrichter zijn werk goed doet!) geen stroom naar het aardpunt TOE kan vloeien en naar buiten kan komen. Dit wordt allemaal weer via de gelijkrichter terug het net in geleid.

Mocht je aardedraad aangesloten zijn en toevallig aan de nuldraad hangen (in de krachtstroomverdeler, dus) dan heb je misschien mazzel, maar functioneel maakt het geen verschil. Het wordt wat anders als de diodes aan de aard-kant (OUT -) hun werk niet meer doen en doorslaan, dan kan er dus wel stroom vanuit het net naar de aarde vloeien en omgekeerd. De nul wordt dan (onbedoeld) hard aan aarde gelegd.

Vergeet niet dat een aardedraad alleen bedoeld is om een potentiaal vast te leggen (en voor het afvoeren van foutstromen), niet als een stroomvoerend element. In principe gaat de stroom via fase en nul heen en terug.Ware het niet dat veel 100V speakers gebruikt worden in buitensituaties waar er gewoon met een naald door de leiding heen wordt geprikt. Dat staat vaak ook blootgesteld aan de elementen, en dat betekent dus een mooie situatie die om kortsluiting vraagt. ;)

Ho eens even: Een gebrek aan galvanische scheiding is iets compleet anders dan een nuldraad en een aardedraad die aan elkaar verbonden zitten in het apparaat.

Als het apparaat galvanisch gescheiden is van het net, dan betekent dat dat er géén elektrische verbinding mogelijk is tussen óf de nul, óf de fase en één van de uitgangsdraden of aanraakbare geleidende delen van het apparaat. In het geval van een versterker betekent dat dus dat 0VDC op een compleet ander niveau kan liggen dan 'nul' uit de nuldraad.

De aarde staat hier los van en wordt over het algemeen juist bewust verbonden met de 0VDC aan de versterker-kant (als er een gescheiden trafo aanwezig is) om te zorgen dat je signaalniveau's ten opzichte van het ingangssignaal vast liggen. Echter die zijn (als het goed is) zelf ook galvanisch gescheiden met een tweetal AF-transformators op de XLR-aansluitingen, dus nodig is het niet, maar nuttig is het wel.

Een SMPS heeft vaak een autotransformator omdat die een stuk lichter is voor het vermogen dat ie kan leveren. Een compleet galvanisch gescheiden SMPS is mogelijk, maar een heel stuk lastiger omdat je de signalen van de controller weer (galvanisch gescheiden, dus bijvoorbeeld optisch) terug moet sturen aan de hoogspannings- of netkant en er geen enkele verbinding mag bestaan tussen de hoge en de lage spanning. Was dat wel zo, dan is het apparaat namelijk niet veilig als er onverhoopt een hoge spanning wordt aangeraakt. (De lage spanning is namelijk via het slachtoffer geleidend verbonden met aarde, en dat doet pijn!). Bij een galvanisch gescheiden apparaat zoals een scheertransformator moet je beide aansluitingen tegelijk aanraken om een stroomkring te kunnen maken.

In een SMPS met een autotransformator zijn de 0VDC en de nuldraad juist met elkaar verbonden omdat ze beide op de onderkant van de transformatorwikkeling uitkomen. De aardedraad is dan bewust NIET met 0VDC verbonden, of er wordt gebruik gemaakt van een bruggelijkrichter die de fase op +110VAC legt en de nuldraad op -110VAC. De nul (en dus aarde) is daartussen zwevend, maar een elektrische verbinding is (in theorie, als gevolg van bijvoorbeeld een storing) nog steeds mogelijk.